Trasraam metselwerk is het waterdichte metselwerk onderaan een muur, bedoeld om te voorkomen dat grondvocht omhoog trekt. Het is een van de oudere termen in de bouwkunde en wordt ook wel “cementraam” genoemd. In de praktijk gaat het om de onderste lagen metselwerk van een gevel of binnenmuur, uitgevoerd met een speciaal mengsel dat vocht tegenhoudt.
De term “trasraam” komt van het woord “tras”, een vulkanische steensoort die vroeger werd toegevoegd aan mortel om die vochtdicht te maken. Tegenwoordig wordt de term nog steeds gebruikt, maar het mengsel bestaat meestal uit portlandcement in plaats van echte tras.
Wat is trasraam metselwerk precies?
Een trasraam is de zone van metselwerk die direct boven het maaiveld zit, of vlak erboven. Dit gedeelte staat bloot aan spatwater, optrekkend vocht en grondcontact. Gewoon metselwerk met kalkmortel is daar niet bestand tegen: het zuigt vocht op en kan beschadigen door vorstwerking of zouten. Trasraam metselwerk gebruikt daarom een dichtere, cementrijke mortel die nagenoeg waterdicht is.
De hoogte van een trasraam is niet wettelijk vastgelegd, maar in de praktijk gaat het om de eerste lagen stenen boven het funderingsniveau, grofweg van de fundering tot circa 30 centimeter boven maaiveld. In sommige situaties, bijvoorbeeld bij hoge grondwaterstand of forse spatwaterbelasting, wordt dat hoger aangehouden.
Trasmortel: het verschil met gewone metselmortel
Het grote verschil zit in de mortel. Trasmortel bevat een hoog aandeel cement en heeft een lage water-cementverhouding. Daardoor zijn de poriën in de verharde mortel klein en weinig verbonden, wat vochttransport sterk beperkt. Gewone metselmortel (met kalk of kalk-cement) is zachter en poreuzer en laat vocht veel makkelijker door.
Vroeger werd echte tras, een natuurproduct gewonnen in de Eiffel en Laach-regio in Duitsland, als puzzolaan toegevoegd aan de mortel. Dit stof reageert met kalk en maakt de mortel dichter. Tegenwoordig wordt dat effect grotendeels bereikt met portlandcement, soms aangevuld met vliegas of microsilica voor extra dichtheid.
Wanneer is trasraam metselwerk nodig?
Trasraam metselwerk is van belang in situaties waarbij de onderkant van een muur langdurig in contact komt met vocht. Denk aan:
- Buitenmuren die tot vlak boven het maaiveld reiken
- Kelders en souterrains waarbij muren gedeeltelijk onder de grond zitten
- Tuinmuren en vrijstaande schuttingen die direct op de fundering staan
- Woningen in gebieden met hoge grondwaterstand
Bij nieuwbouw is het toepassen van een deugdelijk trasraam of gelijkwaardige vochtdichte oplossing standaardpraktijk. Bij renovatie van oudere woningen, zeker uit de negentiende of vroege twintigste eeuw, ontbreekt het trasraam soms of is het verouderd. Dat kan leiden tot optrekkend vocht in de muren, wat zich uit in vochtvlekken, schilferende verf of zoutuitslag op de gevels.
Trasraam of vochtscherm: wat kies je?
In moderne nieuwbouw wordt het trasraam soms gecombineerd met of vervangen door een horizontale vochtscherm. Dat is een laag damp- of vochtdichte folie die tussen twee steenlagen in wordt gemetseld, waardoor capillair optrekkend vocht fysiek wordt tegengehouden. Dit systeem heeft als voordeel dat het ook werkt met gewone metselmortel boven de folie.
Een trasraam lost het probleem anders op: de mortel zelf is waterdicht, zodat vocht de stenen en voegen niet kan doordringen. Beide methoden hebben bestaansrecht. Een vochtscherm is vaak makkelijker in te passen bij renovatie, terwijl trasraam metselwerk van oudsher de standaard was bij nieuwbouw. In de praktijk worden ze soms gecombineerd voor extra zekerheid.
Trasraam bij renovatie: wat je moet weten
Bij oudere woningen die last hebben van optrekkend vocht, wordt soms gedacht aan het alsnog aanbrengen van een trasraam. Dat is bij een bestaande muur niet meer mogelijk in de traditionele zin. Wat wel kan, is het injecteren van de muur met een vochtwerend middel, het aanbrengen van een nieuw vochtscherm via inkeping, of het omhoog trekken van de kelderafdichting aan de buitenzijde.
Laat je bij serieuze vochtproblemen adviseren door een erkende vochtbestrijder of bouwkundige. Niet elke oplossing werkt in elke situatie even goed, en de oorzaak van het vocht, of dat nu optrekkend grondvocht, lekkage of condensatie is, bepaalt welke ingreep verstandig is.
Trasraam metselwerk is een bewezen, eeuwenoude techniek die nog altijd relevant is. Of je nu een nieuwe woning laat bouwen of een oud pand wilt aanpakken: de onderste lagen van een muur verdienen speciale aandacht, want dat is waar vocht zijn kans grijpt.
