Steens metselwerk is een muurtype waarbij de dikte gelijk is aan de lengte van één baksteen, ook wel de strek genoemd. Die maat komt neer op ongeveer 210 mm. Een muur van steens dikte is daarmee aanzienlijk dikker dan een halfsteens muur, en dat heeft directe gevolgen voor de sterkte, de isolatiewaarde en de toepassing.
Je ziet steens metselwerk onder andere bij dragende buitenmuren, vrijstaande tuinmuren en historische gebouwen. Het is steviger dan halfsteens werk (circa 100 mm dik) en biedt meer weerstand tegen wind, vocht en mechanische belasting.
Wat betekent “steens” precies?
De term “steens” verwijst naar de oriëntatie van de steen in het verband. Bij steens metselwerk liggen de stenen met hun lange zijde dwars op het muurvlak. Je kijkt dus op de kop van de steen (het smalle kopse vlak), terwijl de lengte van de steen de volledige muurdikte bepaalt. Andere namen voor hetzelfde zijn: eensteensmuur, enkelsteensmuur of steens werk.
Bij halfsteens metselwerk is het omgekeerd: de steen ligt met de lange zijde parallel aan het muurvlak, en de muurdikte is gelijk aan de breedte van de steen (circa 100 mm). Steens is dus twee keer zo dik als halfsteens.
Afmetingen van steens metselwerk
De standaard Nederlandse baksteen heeft de volgende maten:
- Lengte (strek): circa 210 mm
- Breedte: circa 100 mm
- Hoogte: circa 50 mm (zonder voeg)
Een steensmuur is dus 210 mm dik, inclusief spouw of isolatie eventueel aangevuld met extra lagen. Samen met voegen en afwerklagen kan de totale wanddikte iets meer zijn, maar de baksteenconstructie zelf is steeds die 210 mm.
Wanneer kies je voor steens metselwerk?
Steens metselwerk pas je toe als de constructie stevigheid vereist of als de muur lang vrijstaat zonder aangrenzende steun. Veelgebruikte toepassingen zijn:
- Vrijstaande tuinmuren en erfafscheidingen die hoog worden (boven circa 1 meter)
- Dragende buitengevels van woningen, met name in oudere bouw
- Kelder- en funderingsmuren
- Historische en monumentale gebouwen
Voor binnenmuren of niet-dragende scheidingswanden is steens metselwerk zelden nodig. Halfsteens werk of zelfs lichtere materialen volstaan dan vaak prima en zijn goedkoper en sneller te plaatsen.
Steens metselwerk en isolatie
Een volle steensmuur zonder extra isolatie isoleert matig. De grotere massa zorgt voor een zekere warmteaccumulatie (de muur neemt warmte op en geeft die langzaam af), maar de U-waarde van alleen metselwerk voldoet niet aan de moderne bouweisen voor energiezuinig bouwen. In de hedendaagse nieuwbouw wordt een steensmuur dan ook bijna altijd gecombineerd met een spouwconstructie of inwendige isolatie.
Bij renovatie of monumentale bouw, waar de muurdikte al vaststaat, is het isoleren van een steensmuur aan de binnenzijde (inwendige isolatie) of in de spouw een gangbare oplossing.
Sterkte en duurzaamheid
Een goed uitgevoerd steens muurwerk is sterk en duurzaam. De grotere massa verdeelt belastingen breed over de fundering en biedt weerstand bij winddruk en stoten. Dat is ook de reden waarom vrijstaande muren die hoger zijn dan ongeveer 1 meter in de praktijk in steens verband worden gemetseld, eventueel met pilasters (uitstekende steunpilaren) op regelmatige afstand voor extra stabiliteit.
Steens metselwerk vraagt wel meer materiaal, meer arbeidstijd en meer gewicht op de fundering dan halfsteens werk. Bij lage, lichte toepassingen weegt dat nadeel zwaarder dan de extra stevigheid.
Kortom: steens metselwerk is de solide keuze als een muur hoog, vrijstaand of zwaar belast wordt. Voor eenvoudige scheidingen binnen is het in de meeste gevallen meer dan wat je nodig hebt. Kijk dus eerst naar de functie van de muur voordat je de dikte bepaalt.
